آیا عکس‌هایی که می‌فرستید، مکان شما را لو می‌دهند؟
شاید فکر کنید وقتی عکسی را برای دوستتان می‌فرستید یا در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنید، فقط خود تصویر را به اشتراک گذاشته‌اید. اما بعضی عکس‌ها علاوه بر محتوای قابل‌مشاهده، اطلاعات دیگری هم دارند؛ اطلاعاتی که ممکن است زمان ثبت عکس یا حتی محل عکاسی را مشخص کنند.
این اطلاعات همیشه در عکس‌ها وجود ندارند؛ اما اگر بدانید چطور ذخیره می‌شوند و چگونه می‌توان آن‌ها را بررسی کرد، بهتر می‌توانید از حریم خصوصی خود محافظت کنید.
اطلاعات مکانی عکس چیست؟
اطلاعات مکانی عکس بخشی از داده‌هایی است که ممکن است همراه تصویر ذخیره شوند. برای مثال، دوربین بعضی گوشی‌ها می‌تواند با استفاده از GPS و سایر اطلاعات موقعیت‌یابی، مختصات محل عکاسی را ثبت کند.
این اطلاعات معمولاً در بخشی از فراداده یا Metadata فایل قرار می‌گیرند. یکی از قالب‌های رایج ذخیره اطلاعات فنی تصاویر، استاندارد EXIF است. این داده‌ها ممکن است شامل تاریخ ثبت عکس، مدل دوربین، تنظیمات عکاسی و مختصات جغرافیایی باشند.
برای مثال، اگر در خانه از وسیله‌ای عکس بگیرید و مختصات GPS نیز در فایل ذخیره شود، فردی که به اطلاعات آن فایل دسترسی دارد ممکن است بتواند محل عکاسی را تشخیص دهد.
البته همه عکس‌ها اطلاعات مکانی ندارند. وجود این اطلاعات به تنظیمات دوربین، دستگاه و نحوه پردازش یا اشتراک‌گذاری عکس بستگی دارد.
آیا با ارسال هر عکسی، مکان خود را فاش می‌کنیم؟
بعضی سرویس‌ها هنگام اشتراک‌گذاری عکس، اطلاعات جانبی آن را حذف یا محدود می‌کنند. در برخی سرویس‌های دیگر نیز می‌توانید انتخاب کنید که اطلاعات مکانی همراه عکس به اشتراک گذاشته شود یا خیر.
برای مثال، Google Photos امکان مدیریت اشتراک‌گذاری اطلاعات مکانی را فراهم می‌کند. طبق راهنمای رسمی گوگل، اطلاعات مکانی عکس‌ها در اشتراک‌گذاری‌های معمول این سرویس به‌طور پیش‌فرض درج نمی‌شود؛ بااین‌حال، تنظیمات و روش اشتراک‌گذاری اهمیت دارند. در قابلیت اشتراک‌گذاری با شریک (Partner Sharing)، اطلاعات مکانی عکس‌ها نیز به اشتراک گذاشته می‌شوند.
نکته مهم این است که نباید فرض کنید همه پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی اطلاعات مکانی را به یک روش مدیریت می‌کنند. ارسال عکس به شکل تصویر معمولی، ارسال فایل اصلی و اشتراک‌گذاری از طریق لینک ممکن است نتایج متفاوتی داشته باشند.
حتی بدون GPS هم ممکن است مکان شما مشخص شود
فرض کنید اطلاعات GPS از یک عکس حذف شده است. آیا دیگر هیچ راهی برای تشخیص محل ثبت آن وجود ندارد؟ نه لزوماً.
نشانه‌های داخل تصویر ممکن است اطلاعات زیادی درباره محل عکاسی در اختیار دیگران قرار دهند؛ برای مثال:
- تابلوهای خیابان و نام فروشگاه‌ها
- ساختمان‌ها و مکان‌های شناخته‌شده
- پلاک خودروها یا نشانه‌های محلی
- منظره‌هایی که به یک منطقه جغرافیایی خاص تعلق دارند
ترکیب این نشانه‌ها گاهی می‌تواند به شناسایی محل عکس کمک کند. حتی Google Photos نیز هشدار می‌دهد که افراد ممکن است با توجه به نشانه‌های داخل تصویر، مکان را حدس بزنند.
بنابراین، حذف اطلاعات GPS به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که محل عکاسی قابل‌شناسایی نباشد.
چگونه اطلاعات مکانی عکس‌ها را کنترل کنیم؟
برای کاهش احتمال افشای ناخواسته اطلاعات مکانی، این اقدامات را انجام دهید.
۱. دسترسی مکانی دوربین را بررسی کنید
در گوشی خود به تنظیمات حریم خصوصی و دسترسی موقعیت مکانی بروید و بررسی کنید که آیا برنامه دوربین اجازه ثبت موقعیت را دارد یا خیر.
در آیفون و آیپد، معمولاً می‌توانید از مسیر زیر این دسترسی را مدیریت کنید:
Settings > Privacy & Security > Location Services > Camera
با انتخاب گزینه Never، دوربین دیگر از این دسترسی برای ثبت اطلاعات مکانی عکس‌ها استفاده نمی‌کند. نام گزینه‌ها ممکن است بسته به نسخه سیستم‌عامل متفاوت باشد.
۲. اطلاعات عکس را پیش از ارسال بررسی کنید
در بسیاری از گوشی‌ها می‌توانید عکس را باز کنید و از بخش اطلاعات یا جزئیات، وجود اطلاعات مکانی را بررسی کنید. در رایانه نیز ابزارهای مشاهده فراداده می‌توانند اطلاعات EXIF و مختصات GPS را نمایش دهند.
اگر قصد دارید عکسی حساس را ارسال کنید، بهتر است پیش از اشتراک‌گذاری بررسی کنید چه اطلاعاتی همراه فایل ذخیره شده است.
۳. تنظیمات اشتراک‌گذاری را بررسی کنید
در آیفون، هنگام انتخاب عکس در برنامه Photos و بازکردن منوی Share، می‌توانید وارد Options شوید و گزینه Location را غیرفعال کنید. با این کار، اطلاعات مکانی هنگام اشتراک‌گذاری از همان بخش درج نمی‌شود.
در Google Photos نیز تنظیمات مکان را هنگام ایجاد آلبوم مشترک، لینک یا گفت‌وگو بررسی کنید. به یاد داشته باشید که اشتراک‌گذاری با شریک تنظیمات متفاوتی دارد.
۴. هنگام ارسال فایل اصلی دقت کنید
اگر عکس را به‌صورت فایل اصلی دانلود کنید و از طریق ایمیل یا برنامه دیگری بفرستید، ممکن است اطلاعات مکانی ذخیره‌شده در نسخه اصلی همچنان وجود داشته باشد. تغییر تنظیمات اشتراک‌گذاری در یک سرویس لزوماً اطلاعات موجود در فایل دانلودشده را حذف نمی‌کند.
اگر تصویر حاوی اطلاعات حساس است، می‌توانید ابتدا اطلاعات مکانی را از نسخه‌ای از آن حذف کنید و سپس همان نسخه را ارسال کنید.
۵. به محتوای خود تصویر هم توجه کنید
حتی اگر تمام اطلاعات مکانی از فایل حذف شده باشند، نشانه‌های قابل‌شناسایی داخل عکس ممکن است مکان شما را آشکار کنند. بنابراین، هنگام انتشار تصاویر مربوط به خانه، محل کار یا مکان‌های خصوصی، به جزئیات قابل‌مشاهده نیز توجه داشته باشید.
جمع‌بندی
عکس‌های دیجیتال ممکن است اطلاعاتی فراتر از تصویر قابل‌مشاهده داشته باشند. اگر دوربین مختصات GPS را ذخیره کرده باشد و این اطلاعات هنگام اشتراک‌گذاری در اختیار دیگران قرار بگیرند، دریافت‌کننده ممکن است بتواند محل ثبت عکس را تشخیص دهد.
برای محافظت بهتر از حریم خصوصی، دسترسی مکانی دوربین را بررسی کنید، تنظیمات اشتراک‌گذاری هر سرویس را جداگانه بشناسید و پیش از ارسال عکس‌های حساس، اطلاعات فایل و نشانه‌های داخل تصویر را بررسی کنید.
یادتان باشد: حذف اطلاعات مکانی احتمال افشای موقعیت را کاهش می‌دهد، اما وجود نشانه‌های قابل‌شناسایی در خود عکس همچنان می‌تواند محل عکاسی را آشکار کند.
